Η Πνευματική αίγλη του Γυμνασίου Αρρένων Σύρου

Ανεφέρθημεν σε  προηγούμενον σημείωμά μας, για τους αυστηρούς κανονισμούς  που έθετεν το Γυμνάσιον Αρρένων Σύρου, για την συμπεριφοράν των μαθητών εντός και εκτός σχολείου.

Η τήρηση αυτών δεν ήταν επαχθής, διό και δεν υπήρχαν αποκλίσεις και τιμωρίες των μαθητών. Αφοσίωση στα μαθήματα, στις παραδόσεις, στην προετοιμασίαν δια την επομένην, όχι απλώς δια τον βαθμόν, αλλά δια την γνώση. Αυτά ήταν ο στόχος των μαθητών και φυσικά η ικανοποίηση των Καθηγητών. Η  λέξη απεργία ήταν άγνωστη, η δε λέξη κατάληψη δεν είχε γεννηθεί.  Όσον διά την συμμετοχήν των μαθητών στις αποφάσεις των Καθηγητών τα σημερινά δεκαπενταμελή, ούτε καν ως σύλληψη. Με τους Καθηγητές δεν είχαμεν άλλην σχέση παρά μόνον εντός του σχολείου. Εξωσχολικώς  ήταν κάτι  το απροσπέπλαστον.

 Κατά την σχολικήν εκδρομήν της 8ης τάξεως το 1959 στην Κέρκυρα, σχηματίσαμεν πρόσθετην εικόνα για τους καθηγητές αφού είμεθα περισσότερον κοντά και συνομιλούσαμεν εκτός μαθημάτων. Ο Αντώνιος Ρεφενές, σπουδαίος φιλόλογος, αλλά κάπως απόμακρος, ένα πρωινόν που είμεθα στην Κέρκυραν ήλθε αργότερα από εμάς στον υπαίθριον  χώρον του καφενείου.  Ήταν ολίγον επικλινής  με μικρά βότσαλα στο δάπεδον. Πήρε μιαν καρέκλα και κάθισε. Τον προειδοποιήσαμεν ότι  το σημείον που επέλεξε είναι μη επίπεδον  και υπάρχει κίνδυνος ανατροπής του καθίσματος.

  • Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση. Προσέχω είπε.

Σε μίαν  στιγμήν και ενώ κινούσε τα χέρια του για να παρουσιάσει εμφανώς κάτι που έλεγε, ανετράπη  το κάθισμα προς τα οπίσω, έπεσε με το κεφάλι,  όπως ο δύτης από την λέμβον. Αμέσως κάποιοι μαθητές κινήθηκαν και τον σήκωσαν. Εγώ έφερα το κάθισμα στα ίσια και του είπα.

  • Καθίσατε εις μίαν άλλην μήπως αυτή δεν είναι σταθερά.

Και εκείνος με έντονον  τόνον είπε.

  • Όχι, θα καθίσω εις  αυτήν  εις πείσμα της!!

Το συμβάν δεν ήταν άνευ νοήματος. Αντιληφθήκαμε μιαν άλλην όψιν του αυστηρού Καθηγητού και  εξ αυτού και εκ πληθύος άλλων επακολούθων ένεκεν τούτου. Ανάλογος σχέση αποχής Καθηγητών και μαθητών σήμερα δεν υφίσταται!

Παρά τις αυστηρότητες που ανεφέραμεν ότι υπήρχαν στο Γυμνάσιον, το κέρδος ήταν  μεγάλον. Διδαχθήκαμε πάρα πολλά και μάθαμεν επίσης πολλά τα οποία είναι ενεργά στην  μνήμην μας μέχρι σήμερον, στον τομέα φυσικά της γνώσεως σε όλα τα μαθήματα. Είχαμε περίπου 17 μαθήματα και στο τέλος της χρονιάς εξεταζόμεθα σε όλα, χωρίς διάκριση. Σήμερα η τελευταία τάξη (Λύκειον) εξετάζεται σε 4 μαθήματα. Και διδάσκεται περίπου αυτά!! Δεν είναι ελλιπεστάτη  παιδαγωγική και εγκυκλοπαιδική γνώσης, αλλά προ πάντων μειωτικόν -  ταπεινωτικόν, εφ΄ όσον απουσιάζουν τα Αρχαία Ελληνικά, η Ιστορία, ηΜυθολογία;;; Η διδασκαλία αυτών είναι το βάθρον της εκπαιδεύσεως, η καλλιέργεια του πνεύματος, ο τρόπος του σκέπτεσθαι. Διάφορες χώρες διδάσκουν τα Αρχαία Ελληνικά στα σχολεία από το Δημοτικόν, διότι πιστεύουν πως η καλλιέργεια του ορθώς σκέπτεσθαι βασίζεται σ’ αυτά. Ουδόλως απέχουν από της πραγματικότητος αν λάβομεν υπ’ όψιν ότι οι Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές αναγνωρίζουν μόνον  την Αρχαίαν Ελληνικήν ως πλήρην και συνεργάσιμην μ’ αυτούς Γλώσσαν. Καμμίαν άλλην.

Οι Καθηγητές μας στο Γυμνάσιον Σύρου, γνώριζαν την απροσδιόριστην δύναμην της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης  και καθημερινώς δύο Καθηγητές ο Παλαιολογόπουλος και ο Ρεφενές μας δίδασκαν αυτήν. Σε περίπτωση τυχόν κενής ώρας λόγω ασθενείας π.χ. καθηγητού, ένας εκ των δύο κάλυπτε το κενόν με Αρχαία Ελληνικά εκτός των διδασκομένων συγγραφέων της χρονιάς εκείνης. Υπαγόρευε σχετικόν απόσπασμα και όριζε κάποιον να το γράψει στον πίνακα, ώστε να έχουν όλοι εικόνα του κειμένου!! Ο πλέον «άτυχος» ήταν ο ορισθείς να το γράψει στον πίνακα. Η ορθογραφία των αγνώστων λέξεων ήταν άγχος για τον επιλεχθέντα μαθητήν. Μόλις τελείωνε η γραφή, καλούσε ονομαστικώς τους λοιπούς να διαπιστώσουν αν υπήρχαν λάθη. Τόνοι, πνεύματα, υπογεγραμμένες, χρόνοι ρημάτων, σίγουρα άφηναν στο κείμενον του πίνακος  πολλά λάθη.  Μετά ζητούσε ερμηνείαν αναγνώριση ρημάτων κλπ.από τους μαθητές.

Πολλάκις δε κατά την ώραν των Αρχαίων, ο Ρεφενές, εκτός προγράμματος, μας ανέφερε και ένα ή δύο Δελφικά παραγγέλματα, με εκτενή ανάλυση εκάστου. Ήταν πράξη εξόχως παιδαγωγική και μορφωτική. Ολόκληρος ο πνευματικός πλούτος αλλά και οι νουθεσίες της σημερινής ανθρωπότητος στηρίζεται στα ρητά των επτά Σοφών, πλείστα των οποίων είναι αναγεγραμμένα στον Πρόναον του Απόλλωνος στους Δελφούς. Αν αυτά διδασκόταν στην νεολαίαν συνεχώς, η ανθρωπότητα σίγουρα θα ήταν διαφορετική. Πλείστοι τομείς, θρησκεία, οικογένεια, οικονομία,  κοινωνικές σχέσεις και άπειρες άλλες, εμπεριέχονται σ’ αυτά.

«Γνώθι σαυτόν», «Γνώθι μαθών», «Σοφούς χρώ», μερικά απομνημονευθέντα έκτοτοτε, είναι ηγέτες των πράξεών μας.

Διό «Χάριτας άγομεν», στο Πνευματικόν αυτό βάθρον, το Γυμνάσιον Αρρένων Σύρου.

Μιχαήλ Στρατουδάκης